Eigenlijk werd Bob Dylan op Pont Neuf geboren


Ooit, lang geleden, toen auto’s nog eeuwenlang niet waren uitgevonden, toen was Pont Neuf het centrale plein van Parijs. Place de la Concorde en de Champs-Élysées moesten nog worden aangelegd. Je kunt je dat nu niet meer voorstellen. Pont Neuf staat voor mij nu vooral synoniem met een drukke overgang van rive droite naar rive gauche, waar je slechts kunt oversteken met gevaar voor eigen leven. Maar dat was ooit anders. Wat is zo bijzonder aan de Pont Neuf? 

Fier, op de spits van Île-de-la-Cité zit Hendrik IV op zijn paard vergoten in een standbeeld. Aan deze koning danken we Pont Neuf. Wat is het verhaal? Om zich sneller in veiligheid te brengen tegen allerlei gespuis wilde Hendriks voorganger, met dezelfde naam maar een cijfertje lager, een brug laten bouwen die van het eilandje Île-de-la-Cité direct naar het Louvre leidde. Alsof hij het al voorvoelde, werd hij inderdaad vermoord. Zijn opvolger, Hendrik IV, was een notoire rokkenjager maar ook een van de beste koningen die Frankrijk ooit heeft gehad. Hij wist de eenheid in het land terug te brengen en zorgde voor economische voorspoed. Toen hij als eerste in december 1605 met zijn paard over de nieuwe brug galoppeerde begonnen de Parijzenaren enthousiast aan het eerste standbeeld voor hun koning. Dat beeld werd in de negentiende eeuw vervangen door het huidige exemplaar aan Pont Neuf. 

Leuk verhaal, maar… wat is nu zo speciaal aan die Pont Neuf? Iedereen, werkelijk iedereen die met mij meegaat op een wandeltour begint altijd over die Pont Neuf. Het is gewoon een brug, zoals 36 andere bruggen over de Seine in Parijs. Alhoewel. Zo gewoon is ie ook weer niet. Na al die houten constructies uit de Middeleeuwen was deze brug de eerste van steen. Vandaar Neuf. Dat betekent hier geen ‘negen’, zoals gasten vaak denken, maar ‘nieuw’. Een afgeleide van ‘nouveau’. Maar nog veel bijzonderder is dat de brug vanaf het begin er min of meer uitzag zoals die er nu uitziet. Zonder volgebouwd te zijn met huizen en andere houten gebouwen. Dankzij de nieuwe constructie van de brug konden de stadsbewoners eindelijk een blik werpen op de Seine. Daarvóór had men er geen oog voor, letterlijk en figuurlijk. De schoonheid die de Seine geeft aan de stad werd totaal niet onderkend. Dat kwam niet bij de mensen op. Integendeel, de rivier was vooral een achteloze afwatering voor afval. 

Toen Pont Neuf rond 1630 het centrale middelplein van de stad was geworden, trok dat vele mensen aan van allerlei pluimages. Een bekende uitdrukking uit die tijd was: ‘Je bent er altijd zeker van om op de Pont Neuf op eender welk tijdstip een monnik, een wit paard en een hoer te ontmoeten.’ Verzekerd van een mensenmassa op de brug werd hier gretig op ingespeeld. In de Middeleeuwen waren er al de bekende troubadours die informatie overdroegen door het nieuws te zingen. Maar dat duurde vaak héééééééél lang. In de Moderne Tijd deden ze dat sneller. Ze deden er amper twee à drie minuten over. Het nieuws werd compact en op een bekende melodie gezongen. Catchy en met een goede hookline. Zo pakte je de aandacht van passanten, en hield je die net lang genoeg aan voordat ze weer verdergingen op weg naar hun bestemming. Mond-op-mond verspreidde het nieuws zich over de rest van de stad. Andere delen van het land werden met de postkoets bediend.

Maar er was meer aan de hand. Want deze liedjes markeerden ook en passant de geboorte van een nieuw soort chanson, de ponts-neufs. Eigenlijk een soort singletjes avant-la-lettre. Om nog preciezer te zijn: van de protestsong. In twee à drie minuten kon je je boodschap kwijt. Dat was vaak een scherpe tekst die de nodige impact moest genereren. Zo zou er een andere wind gaan waaien en de tijden zouden veranderen. Heeft Bob Dylan dat later ook niet gezongen? Inderdaad, eigenlijk vindt de Amerikaanse zanger daar zijn echte geboorte als artiest.

 

Informatie deels ontleend aan: Bart van Loo, Chanson.